طراحی کتابخانه کودکان

کتابخانه، در بسیاری از کشورها نمادی فرهنگی و یکی از نشانه‌های تمدن شناخته‌ می‌شود و از زمان‌های بسیار دور، نقش تبدیل افراد جامعه به افراد آگاه را به عهده دارد. کتابخانه‎ های عمومی در جامعه نقش مهمی دارند، آن‌ها باید اطلاعات ارزشمندی برای کل جامعه فراهم کنند و مکانی برای انتقال و نشر اطلاعات باشند. از آن‌جا که کتابخانه‌ها نه تنها در کشورهای ثروتمند و توسعه یافته، بلکه در کشورهای در حال توسعه، روستاها و شهرهای بزرگ نیز تاسیس شده‌اند. بنابراین، مسئولیت کتابخانه‌ها در برابر جامعه افزایش یافته است. در هر حال، این واقعیت وجود دارد که همه کتابخانه‌ها به خاطر محدودیت‌هایی مانند کمبود مجموعه های خوب، امکانات و منابع انسانی نمی توانند وظایف شان را به طور کامل انجام دهند.

برای آگاهی از نقش مهم کتابخانه در رشد و پرورش کودکان، مطالعه‌ی جامعی درباره‌ی طراحی فضای کتابخانه برای کودکان در کشور درحال توسعه‌ی اندونزی انجام شد. اهمیت وجود کتابخانه‌ها، بستگی به پشتیبانی آن‌ها از کودکان در پاسخ به نیازهای اطلاعاتی شان دارد. گرچه کار کتابخانه‎ها در جذب کودکان به کتابخانه و ترغیب و تشویق آن‌ها به استفاده از خدمات کتابخانه، خواندن منابع، استفاده از رایانه و فضای کتابخانه برای بحث و گفت وگو و بسیاری فعالیت‌های دیگر دشوار است، ارزش دارد ازهر روشی برای جلب توجه کودکان بهره بگیریم. یکی از روش‌های جذب کودکان به کتابخانه، طراحی زیبای فضای  آن برای کودکان است. بر کسی پوشیده نیست که طراحی مطلوب کتابخانه می‌تواند توجه کودکان را به کتابخانه جلب کند و شوق آن‌ها را در آمدن به کتابخانه برانگیزد.

 

این مقاله، طراحی فضای کتابخانه برای کودکان را در اندونزی در چند مطالعه‌ی موردی مربوط به شماری فضای کتابخانه برای کودکان در سورابایا- شرق جاوا، برپایه‌ی مشاهدات و تجربیات نویسنده  توصیف می کند. این مطالعات به منظور دستیابی به اطلاعاتی درباره‌ی وضعیت و طراحی فضای کتابخانه برای کودکان انجام شده‌اند. گزارش مطالعات موردی با زبانی داستان گونه بیان می‌شود. دو مقوله در این مطالعات موردی وجود دارد: فضای کودکان در کتابخانه‌های عمومی و فضای کودکان در کتابخانه‌های عام المنفعه. سه کتابخانه با ویژگی‌های منحصر به فردشان در این مطالعات موردی بررسی شده‌اند. تمرکز این مطالعات روی بررسی و توصیف وضعیت واقعی طراحی فضای کتابخانه برای کودکان است که با ویژگی‌های کشور اندونزی  سازگاری زیادی دارد و سورابایا به عنوان مکان  انجام این مطالعات موردی در نظر گرفته شده است

فضای کتابخانه برای کودکان

فضای کتابخانه برای کودکان، مکانی برای کودکان در کتابخانه و ساختمانی ویژه برای آن‌ها یا بخشی از یک ساختمان است که جایی برای کودکان دارد. فضای کتابخانه‌ی کودکان برای حمایت از فعالیت‌های کودکان به ویژه فعالیت‌های ذهنی آن‌ها در نظر گرفته شده است. این فضا و همه‌ی تجهیزات و امکانات آن باید برای آن‌ها مناسب باشد. فضای کودک باید به طور منحصر به فرد طراحی شود تا نیازهای کودکان را به ویژه در طراحی داخلی و مبلمان برآورد. برخی بخش‌های مهم در طراحی داخلی باید در طراحی فضای کتابخانه برای کودکان مورد توجه قرار گیرند. هم‌چون: ترکیب رنگ‌های روشن، عکس‌ها، صندلی راحتی و میز و   قفسه‌‌‌ی کتاب قابل دسترس.

در طراحی فضای کتابخانه‎ برای کودکان باید به راحتی و آسانی استفاده توجه شود. بنابراین، فضای کتابخانه باید به کودکان حق انتخاب بدهد که برای خواندن کتاب مورد علاقه‌شان بتوانند روی صندلی یا کف اتاق مطالعه بنشینند. در برخی کتابخانه‌ها صندلی وجود ندارد، اما میزهای کوتاهی هست و بچه‌ها می‌توانند به جای صندلی روی کف اتاق بنشینند و از میز استفاده کنند. این کار از اتفاقاتی مانند افتادن بچه‌ها از روی صندلی جلوگیری می‌کند و روش خوبی برای مواردی است که به اندازه‌ی کافی کتابدار در کتابخانه نیست تا بر فعالیت‌های آن‌ها نظارت کند.

در اندونزی کم وبیش همه‌ی کتابخانه‌های عمومی، مکان خاصی برای کودکان دارند، چون آن‌ها به رفتار خاصی متفاوت از بزرگسالان نیازمند هسنتد .همچنین دربیشتر کتابخانه‌های عام المنفعه که در بسیاری از شهرها و حومه‌ی اندونزی وجود دارند، مکانی برای کودکان ساخته شده و در طراحی آن‌ها سلیقه‌ی کودکان مورد توجه قرار گرفته گرچه ساخت فضای کتابخانه برای کودکان هزینه ی بسیار کمی داشته است، همچنان تلاش می‌شود تا حدودی سلیقه‌ی کودکان را مانند استفاده ازنقاشی‌ها، رنگ‌های روشن و متضاد، اسباب بازی و قفسه‌ی کتاب ویژه در نظر گرفت. درگیر شدن کودکان در فرایند طراحی فضایی که می خواهند فعالیت داشته باشند نیز مهم است مهم است. یان لنگ تنگ و همکارانش (۲۰۰۹) در تحقیقات خود، از کودکان به عنوان مشاور و ارزیابی کننده‌ی طراحی استفاده کردند  تا نیازهای کاربران کودک برآورده شود. درگیر شدن کودکان در فرآیند طراحی ایده ی خوبی است تا اطلاعاتی درباره ی چیزهایی که آن ها نیاز دارند به دست آید، با این حال کودکانی که در طراحی داخلی تجربه ندارند ممکن است سبب نابسامانی طراحی شوند.

کتابخانه مخصوص کودکان باید بی‌نهایت زیبا باشد. یک کتابخانه با طراحی خوب می‌تواند کودک را به خواندن کتاب تشویق کند و کتاب خواندن تبدیل به عادتی همیشگی برای او شود. چیزی که مهم است ساختن کتابخانه‌ای است که با شخصیت کودک شما هماهنگ است.